Emisje CO₂ w logistyce: wyzwania, obowiązki i rozwiązania z CarLo

Transport i logistyka są niezbędne dla rozwijającej się gospodarki, ale jednocześnie w znacznym stopniu przyczyniają się do globalnej emisji gazów cieplarnianych. Światowe Forum Ekonomiczne (WEF), zgodnie z danymi Climate Portal, podaje, że 11% światowych emisji gazów cieplarnianych jest bezpośrednio związanych z procesami logistycznymi.

Dekarbonizacja logistyki nie jest już odległą wizją przyszłości: ustawodawca wywiera coraz większą presję, a jednocześnie zmniejszenie śladu węglowego stwarza realne możliwości gospodarcze dzięki bardziej efektywnym procesom i niższemu zużyciu paliwa.

Najważniejsze informacje w skrócie

Dlaczego ograniczenie emisji CO₂ w logistyce jest trudne

Pomimo rosnącej presji istnieją konkretne przeszkody, które utrudniają szybką dekarbonizację:

• Braki w infrastrukturze: Infrastruktura ładowania elektrycznych ciężarówek nie jest jeszcze dostępna na całym obszarze, co hamuje przejście na elektromobilność.
• Wysokie koszty inwestycji: Pojazdy z alternatywnymi napędami wymagają znacznych nakładów inwestycyjnych, co szczególnie obciąża mniejszych operatorów logistycznych.
• Problemy z zasięgiem: Elektryczne ciężarówki nadal nie oferują zasięgu porównywalnego z konwencjonalnymi pojazdami z silnikiem Diesla, co ogranicza możliwości ich wykorzystania.
• Złożone łańcuchy dostaw: Ograniczenie emisji wymaga przejrzystości w całym łańcuchu logistycznym – jest to szczególnie trudne w przypadku transportu międzynarodowego z udziałem wielu podmiotów.
• Presja ekonomiczna: Znalezienie równowagi między efektywnością kosztową a ochroną klimatu pozostaje stałym wyzwaniem w branży charakteryzującej się niskimi marżami.

Neutralność klimatyczna do 2050 r.: rosnące obowiązki prawne

UE wyznaczyła sobie cel redukcji emisji o 55% do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 250 pracowników lub osiągające obrót w wysokości 50 mln € podlegają dyrektywie Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) i są zobowiązane do ujawniania informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju oraz danych dotyczących emisji CO₂. Dotyczy to również średnich przedsiębiorstw, jeśli są zaangażowane jako dostawcy lub partnerzy w łańcuchach dostaw.

Nowym elementem jest również CountEmissionsEU: rozporządzenie przyjęte na poziomie UE w listopadzie 2025 r. wprowadza jednolitą metodę obliczania emisji gazów cieplarnianych z transportu osób i towarów. Metodyka opiera się na normie ISO 14083 i będzie w przyszłości obowiązywać dla wszystkich rodzajów transportu – drogowego, kolejowego, morskiego i lotniczego. Firmy, które już dziś obliczają emisje zgodnie ze standardami GLEC/ISO 14083, są dzięki temu dobrze przygotowane.

CarLo jako wsparcie w dokumentowaniu emisji CO₂

Firma Soloplan zaprojektowała system TMS CarLo w taki sposób, aby umożliwiał przejrzyste rejestrowanie, dokumentowanie i analizowanie emisji CO₂. Obliczone dane mogą być wykorzystywane wewnętrznie, prezentowane w ofertach i na fakturach oraz stosowane w celu spełnienia ustawowych obowiązków sprawozdawczych. CarLo oferuje przy tym dwa sposoby obliczania emisji:

Opcja 1 – interfejs do pacemaker.ai: Dane dotyczące tras są przekazywane za pośrednictwem zintegrowanego interfejsu do dostawcy oprogramowania pacemaker.ai (dawniej Waves). Platforma Sustainability Management Platform oblicza jako rozwiązanie SaaS Corporate Carbon Footprint dla zakresów Scope 1–3 oraz raporty CSRD w czasie rzeczywistym, a następnie przekazuje wyniki z powrotem do CarLo.

Opcja 2 – GLEC Framework zgodny z ISO 14083: CarLo oferuje natywne obliczanie emisji na podstawie GLEC Framework, który stanowi podstawową metodologię branżową służącą do wdrażania normy ISO 14083. Warunkiem uzyskania prawidłowych wyników jest staranne utrzymywanie danych dotyczących pojazdów w bazie danych podstawowych, ponieważ zastosowany wzór uwzględnia masę pojazdu oraz zużycie oleju napędowego.

Obliczenia GLEC: od zużycia paliwa do wartości emisji właściwej

GLEC Framework – stanowiący metodologiczną podstawę normy ISO 14083 – oblicza emisje w jasno zdefiniowanych etapach:

1. Podział transportu na odcinki: Trasa jest dzielona na poszczególne odcinki, np. przejazd z ładunkiem i przejazd bez ładunku.
2. Określenie zużycia paliwa dla każdego odcinka: Dla przejazdu z ładunkiem i bez ładunku rejestrowane jest zużycie paliwa w przeliczeniu na przebyty dystans.
3. Obliczenie emisji: Zużycie paliwa dla każdego odcinka jest mnożone przez odpowiedni współczynnik emisji.
4. Sumowanie emisji: Wartości dla wszystkich odcinków są sumowane, tworząc całkowitą emisję danego transportu.
5. Przypisanie emisji do przewożonego ładunku: Całkowita emisja jest rozdzielana na przewożoną masę towaru, np. w przeliczeniu na tonę.
6. Obliczenie pracy przewozowej: Przewożona masa × długość przejazdu z ładunkiem daje wartość pracy przewozowej.
7. Określenie właściwej wartości emisji: Całkowita emisja podzielona przez pracę przewozową daje wartość emisji w przeliczeniu na jednostkę przewozu i jednostkę odległości.

Wynik zapewnia przewoźnikom przede wszystkim przejrzystość w zakresie kosztów i efektywności: nieefektywne trasy, puste przejazdy i niskie wykorzystanie pojazdów stają się widoczne i mogą być celowo optymalizowane. Jednocześnie poprawia się kalkulacja ofert, powstają przewagi konkurencyjne w relacjach z klientami mającymi wymagania dotyczące zrównoważonego rozwoju, a przedsiębiorstwa są lepiej przygotowane na przyszłe regulacje, takie jak CountEmissionsEU.

Radar planowania AI: aktywne ograniczanie pustych kilometrów

Kolejnym narzędziem w CarLo służącym do bezpośredniej redukcji emisji CO₂ jest radar planowania oparty na sztucznej inteligencji. Analizuje on w sposób ciągły zlecenia transportowe, dostępne zasoby oraz warunki realizacji w czasie rzeczywistym i aktywnie wspiera dyspozytorów w podejmowaniu decyzji.

Konkretne efekty dla emisji CO₂:

• Mniej pustych przejazdów: System identyfikuje odpowiednie ładunki na kolejne odcinki i łączy istniejące zlecenia w taki sposób, aby pojazdy były możliwie najlepiej wykorzystane. Mniejsza liczba przejazdów oznacza bezpośrednio niższe emisje.
• Efektywniejsze planowanie tras i przejazdów: Inteligentne łączenie przesyłek pozwala tworzyć krótsze trasy o mniejszym łącznym przebiegu – dzięki temu zużywane jest mniej paliwa i emitowane jest mniej CO₂.
• Wszystkie te funkcje CarLo wpływają bezpośrednio lub pośrednio na zużycie paliwa, a tym samym na emisje CO₂. Program stanowi istotny element łączenia zrównoważonego rozwoju z efektywnością ekonomiczną w logistyce.

Wskazówki ekspertów: zarządzanie emisjami CO₂ w praktyce

• Aktualizuj dane podstawowe: Masa pojazdu i zużycie oleju napędowego muszą być uzupełniane i aktualizowane w bazie danych podstawowych CarLo, aby obliczenia GLEC dostarczały prawidłowych wyników.
• Poznaj oba sposoby obliczania emisji: W zależności od wymagań dotyczących raportowania (prosta dokumentacja emisji lub kompleksowe raporty CSRD) lepszym rozwiązaniem może być natywne obliczanie emisji zgodnie z GLEC lub interfejs do pacemaker.ai.
• Wykorzystuj dane dla klientów: Prezentowanie wartości emisji CO₂ na ofertach i fakturach zwiększa przejrzystość i stanowi istotną przewagę konkurencyjną w przypadku klientów mających wymagania dotyczące zrównoważonego rozwoju.
• Aktywnie korzystaj z radaru planowania: Radar planowania AI w pełni wykorzystuje swój potencjał tylko wtedy, gdy dyspozytorzy regularnie analizują sugestie systemu i wdrażają je w praktyce.
• Miej na uwadze CountEmissionsEU: Nowe rozporządzenie UE (listopad 2025 r.) sprawi, że obliczenia zgodne z ISO 14083 będą w przyszłości bardziej wiążące. Kto przygotuje odpowiednie rozwiązania już teraz, ten później będzie musiał wprowadzić mniej zmian.

Podsumowanie

Redukcja emisji CO₂ w logistyce nie jest wyłącznie działaniem proekologicznym – ma również uzasadnienie ekonomiczne, a w związku z CSRD, CountEmissionsEU oraz rosnącą presją ze strony partnerów w łańcuchach dostaw staje się coraz częściej obowiązkiem. Dzięki zintegrowanemu obliczaniu emisji zgodnie z GLEC/ISO 14083, interfejsowi do pacemaker.ai oraz radarowi planowania AI CarLo oferuje konkretne narzędzia do pomiaru, dokumentowania i aktywnego ograniczania emisji.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania dotyczące obliczania emisji CO₂ i logistyki

Czym jest GLEC Framework?

GLEC Framework (Global Logistics Emissions Council) to wiodąca metodologia branżowa służąca do obliczania i raportowania emisji gazów cieplarnianych w logistyce. Stanowił podstawę metodologiczną dla normy ISO 14083 – międzynarodowego standardu dotyczącego bilansowania emisji gazów cieplarnianych w łańcuchach transportowych, który zastępuje przestarzałą normę EN 16258.

Czym jest ISO 14083 i dlaczego ma znaczenie?

ISO 14083 to międzynarodowa norma dotycząca ilościowego określania i raportowania emisji gazów cieplarnianych w łańcuchach transportowych. Obejmuje wszystkie rodzaje transportu (drogowy, kolejowy, morski i lotniczy) i stanowi podstawę dla CountEmissionsEU. Firmy, które już dziś dokumentują emisje zgodnie z ISO 14083, są dobrze przygotowane na przyszłe wymogi UE.

Czym jest CountEmissionsEU?

CountEmissionsEU to rozporządzenie przyjęte na poziomie UE w listopadzie 2025 r., które wprowadza jednolitą metodę obliczania emisji gazów cieplarnianych z transportu osób i towarów. Opiera się ono na normie ISO 14083 i sprawia, że porównywalne oraz możliwe do zweryfikowania dane dotyczące emisji staną się podstawą raportów i przetargów.

Kogo dotyczy CSRD?

CSRD początkowo obejmuje przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 250 pracowników lub osiągające obrót w wysokości 50 mln €. Średnie przedsiębiorstwa są pośrednio objęte tymi wymogami, jeśli działają jako dostawcy lub partnerzy w łańcuchach dostaw dużych przedsiębiorstw.

W jaki sposób CarLo pomaga w spełnieniu wymogów CSRD?

Dzięki interfejsowi do pacemaker.ai CarLo wspiera tworzenie raportów zgodnych z CSRD dla zakresów Scope 1–3 w czasie rzeczywistym. Obliczanie emisji zgodnie z GLEC/ISO 14083 dostarcza niezbędnej bazy danych do tworzenia możliwej do zweryfikowania dokumentacji dotyczącej zrównoważonego rozwoju.